Strona główna / Baza wiedzy / Demencja i Alzheimer

Osoba z demencją ucieka z domu i się gubi: co zrobić dziś i na stałe

Tata wyszedł „do pracy” i wrócił z policją. Co zrobić, gdy rodzic właśnie zaginął, jak zabezpieczyć drzwi jeszcze dziś i kiedy dom przestaje wystarczać.

Rodzic właśnie zaginął, działaj w tej kolejności

1. Sprawdź mieszkanie, piwnicę, klatkę, ogród. Trzy minuty, nie więcej.

2. Zadzwoń pod 112. Powiedz od razu: „Zaginęła osoba z demencją, 78 lat”. Policja nie każe czekać ani godziny. Podaj rysopis: wzrost, włosy, okulary, ubranie, czy ma telefon, czy chodzi o lasce. Wyślij aktualne zdjęcie.

3. Sprawdź lokalizator, jeśli rodzic go ma. Jeśli ma telefon, zadzwoń, potem sprawdź lokalizację w aplikacji.

4. Wyślij ludzi do miejsc z przeszłości: dawne mieszkanie, dawny zakład pracy, kościół, cmentarz, działka, przystanek do pracy. Osoby z demencją idą tam, gdzie prowadzi je stara pamięć.

5. Obdzwoń sąsiadów i sklep, wrzuć zdjęcie z numerem do lokalnej grupy na Facebooku. Ktoś zostaje w domu, gdyby rodzic wrócił sam.

Gdy się znajdzie: nie krzycz, nie pytaj „dlaczego”. Powiedz: „Dobrze, że jesteś. Chodź na herbatę”. Rodzic nie pamięta, że kogoś przestraszył.

Dlaczego rodzic wychodzi, to nie bunt

Z perspektywy rodzica wyjście ma sens. Jest siódma rano, więc trzeba iść do pracy. To mieszkanie „nie jest moim domem”, więc trzeba wracać, do domu z dzieciństwa. Czasem chodzi po prostu o niepokój, nudę albo szukanie toalety.

Tłumaczenie „jesteś na emeryturze od dwudziestu lat” nie działa, bo w pamięci rodzica tej emerytury nie ma. Działa przekierowanie: „Dobrze, zaraz pójdziemy. Najpierw kawa”. Po kwadransie potrzeba wyjścia zwykle mija. Zapisuj, o której godzinie rodzic chce wyjść. Po tygodniu zobaczysz wzorzec i będziesz go uprzedzać, spacerem o 16:30, zanim o 17:00 zacznie się „wyjście do pracy”.

Zabezpiecz dom dziś

  • Czujnik otwarcia drzwi z alarmem (30–80 zł) albo dzwonek zawieszony na klamce
  • Dodatkowa zasuwka wysoko albo nisko, poza polem widzenia; rodzic z demencją patrzy na wysokości oczu
  • Kotara albo naklejka imitująca regał na drzwiach, drzwi, których nie widać, nie zapraszają do wyjścia
  • Klucze, kurtka, torebka schowane, ich widok przypomina o wyjściu
  • Zalaminowana kartka: imię, adres, „mam problemy z pamięcią”, Twój numer, w każdej kurtce i w portfelu
  • Telefon do sąsiadów i sklepu: „Jeśli zobaczycie tatę samego, zadzwońcie”

Nie zamykaj na klucz

Pierwszy odruch to zamknąć drzwi od zewnątrz. Nie rób tego. W razie pożaru czy zasłabnięcia rodzic nie wyjdzie, a strażak nie wejdzie.

Drzwi mają być trudne do otwarcia odruchowo, ale łatwe dla domownika i służb. Zasuwka w nietypowym miejscu, kotara, to wystarczy na wczesnym i średnim etapie. Gdy nie wystarcza, nie potrzeba mocniejszego zamka. Potrzeba kogoś obok przez całą dobę.

Rozwiązania na stałe

Lokalizator GPS to podstawa: opaska, brelok lub wkładka do buta (200–500 zł plus karta SIM ok. 15 zł miesięcznie). Ustaw w aplikacji strefę, na przykład 300 metrów od domu, i dostaniesz powiadomienie, gdy rodzic ją opuści.

Zaspokój potrzebę ruchu: wspólny spacer o stałej porze, przed godziną, o której rodzic zwykle chce wyjść. Dzień z zajęciem, składanie prania, obieranie ziemniaków, zmniejsza niepokój. Wieczorem zapal światło, zanim się ściemni, ścisz telewizor i włącz znaną muzykę. Zmierzch to pora najsilniejszego pobudzenia (tzw. sundowning); wtedy najczęściej dochodzi do wyjść. Zgłoś nawracające wyjścia lekarzowi, czasem stoi za nimi ból, infekcja albo lek.

Kiedy dom przestaje wystarczać, i co zrobić dziś

Jeśli mimo zabezpieczeń rodzic wyszedł dwa razy albo wychodzi w nocy, potrzebujesz innego rozwiązania: opiekunki mieszkającej z rodzicem albo placówki z oddziałem dla osób z demencją.

Taka placówka ma zamknięty oddział z wyjściem na kod lub przez drzwi, których nie widać, ogrodzony ogród lub pętlę korytarzy, procedurę na wypadek wyjścia mieszkańca (kto szuka, w ile minut, kiedy dzwoni na policję) i personel szkolony z demencji. Zapytaj o to wprost.

Co zrobić dziś: 1. Włóż kartkę z numerem do kurtki i zrób zdjęcie rodzica. 2. Kup czujnik na drzwi i zamów lokalizator GPS. 3. Zadzwoń do dwóch sąsiadów.

Przykład: pani Halina znalazła 81-letniego ojca na przystanku o szóstej rano, czekał na autobus do huty, w której pracował do 1998 r. Tego samego dnia zawiesiła dzwonek na klamce i schowała kurtkę i klucze. Po tygodniu założyła tacie lokalizator w formie zegarka. Poranne wyjścia uprzedza spacerem o 6:30. Gdy zimą tata mimo to wyszedł w nocy, wiedziała, że to koniec etapu domowego, i wybrała placówkę obejrzaną już jesienią.

Najczęstsze pytania

Czy muszę czekać 24 godziny ze zgłoszeniem zaginięcia?

Nie. To mit. Zaginięcie osoby z demencją zgłaszaj natychmiast pod 112 lub w komisariacie; policja podejmuje poszukiwania od razu.

Czy mogę zamknąć rodzica na klucz, żeby nie wyszedł?

Nie. W razie pożaru lub zasłabnięcia rodzic nie ucieknie, a służby nie wejdą. Użyj czujnika, zasuwki poza polem widzenia i kotary. Jeśli to nie wystarcza, potrzebny jest ktoś obok przez całą dobę.

Jaki lokalizator GPS wybrać dla seniora z demencją?

Taki, którego rodzic nie zdejmie: zegarek z blokadą zapięcia, brelok przy kluczach lub wkładka do buta. Ważne: długi czas pracy baterii i alert po wyjściu ze strefy. Rodzic nie musi go obsługiwać, alerty dostajesz Ty.

Porozmawiaj z kimś, kto zna te placówki

Bezpłatna rozmowa z doradcą Nestora: powiemy, która forma opieki ma sens w tej sytuacji, ile realnie kosztuje i od czego zacząć. Codziennie 8:00–20:00.

Znalazłaś/eś błąd albo coś się zmieniło?

Ten tekst porządkuje to, co warto wiedzieć, ale nie zastępuje rozmowy z lekarzem, pracownikiem MOPS/GOPS ani prawnikiem. Kwoty i zasady zmieniają się co roku, przed decyzją sprawdź aktualne w ZUS, NFZ albo w gminie.

Szukasz opieki w konkretnym miejscu?

Wszystkie w Polsce →