Strona główna / Baza wiedzy / Ile to kosztuje i kto płaci
Dopłata gminy do DPS, komu przysługuje i jak ją wyliczyć
Gdy 70% emerytury rodzica nie pokrywa kosztu DPS, ustawa mówi, kto płaci dalej i od jakiej kwoty. Progi na 2026 r., kolejność, wniosek i gotowe zdania do ośrodka.
Zasada, którą ośrodek musi stosować
Ustawa o pomocy społecznej ustala sztywną kolejność płacenia za pobyt w DPS. Najpierw mieszkaniec: maksymalnie 70% swojego dochodu (emerytura, renta, dodatek pielęgnacyjny). Potem małżonek, następnie zstępni: dzieci, a jeśli ich nie ma, wnuki. Na końcu gmina, z której rodzic trafił do DPS. Gmina płaci wszystko, czego nie pokryli senior i rodzina. To nie jest uznaniowe.
Pełny koszt utrzymania ustala co roku starosta lub prezydent miasta i publikuje w dzienniku urzędowym województwa. W 2026 r. w większości powiatów to 6 000–9 000 zł miesięcznie, w dużych miastach więcej. Tę kwotę znajdziesz na stronie konkretnego DPS albo w BIP powiatu.
Próg dla dzieci na 2026 r.
Ty jako córka lub syn dopłacasz tylko wtedy, gdy Twój dochód przekracza 300% kryterium dochodowego. Od 1 stycznia 2025 r. kryterium wynosi 1 010 zł dla osoby samotnej i 823 zł na osobę w rodzinie. Progi w 2026 r. wyglądają więc tak:
- osoba samotnie gospodarująca: 3 030 zł netto miesięcznie;
- osoba w rodzinie: 2 469 zł netto na każdą osobę w gospodarstwie (Ty, małżonek, dzieci na utrzymaniu).
Liczy się dochód netto po odliczeniu składek i podatku, z miesiąca poprzedzającego wywiad. Dopłata nie może obniżyć Twojego dochodu poniżej progu, płacisz najwyżej nadwyżkę.
Mini-przykład: zarabiasz 6 200 zł netto, mieszkasz z mężem (4 000 zł netto) i dwójką dzieci. Dochód na osobę: 10 200 / 4 = 2 550 zł. Nadwyżka nad progiem: 2 550 − 2 469 = 81 zł na osobę, czyli 324 zł na rodzinę. Więcej niż 324 zł miesięcznie ośrodek od Ciebie nie wyegzekwuje, choćby pełny koszt wynosił 7 000 zł. Resztę dopłaca gmina.
Procedura krok po kroku
1. Wniosek o skierowanie do DPS składa rodzic (albo Ty za zgodą rodzica, albo sąd, jeśli rodzic nie może wyrazić woli) w MOPS/GOPS właściwym dla miejsca zamieszkania rodzica. 2. Pracownik socjalny robi wywiad środowiskowy u rodzica, w ciągu 14 dni od wniosku. 3. Potem wywiad alimentacyjny u Ciebie i rodzeństwa: przynieś zaświadczenie o dochodach netto z miesiąca poprzedzającego, PIT za ubiegły rok, informację o liczbie osób w gospodarstwie. 4. Ośrodek wydaje decyzję o skierowaniu i osobną decyzję o odpłatności, z wyliczeniem, kto ile płaci. 5. Od każdej decyzji masz 14 dni na odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO). Odwołanie składasz przez ośrodek, który wydał decyzję. Jest bezpłatne.
Gotowe zdania do ośrodka
Ośrodki czasem proszą o „dobrowolną deklarację” wyższej kwoty albo sugerują, że bez dopłaty rodziny miejsca nie będzie. Nie musisz się na to zgadzać. Możesz powiedzieć:
- „Proszę o wyliczenie odpłatności zgodnie z art. 61 ustawy o pomocy społecznej i wydanie decyzji administracyjnej na piśmie.”
- „Mój dochód na osobę w rodzinie wynosi … zł. Jest poniżej 300% kryterium, więc nie jestem zobowiązana do dopłaty.”
- „Nie podpiszę deklaracji dobrowolnej dopłaty, proszę o decyzję z uzasadnieniem.”
Umowę o wnoszeniu opłat podpisujesz z kierownikiem ośrodka. Przeczytaj ją przed podpisem i nie deklaruj kwoty wyższej niż wyliczenie.
Czerwone flagi i co zrobić dziś
Sygnały, że coś idzie nie tak: ośrodek „nie ma miejsc w DPS”, bo brakuje pieniędzy (nie wolno tak odmówić); ktoś liczy Twój dochód brutto zamiast netto; nikt nie policzył rodzeństwa, choć obowiązek dotyczy wszystkich dzieci po równi; decyzja nie zawiera wyliczenia.
Możesz też zostać zwolniona z opłat w całości lub części, np. gdy sama ponosisz koszty opieki nad innym członkiem rodziny, gdy jesteś w ciąży lub gdy rodzic w przeszłości nie wypełniał obowiązków wobec Ciebie (wyrok o alimentach, pozbawienie władzy rodzicielskiej). Wtedy złóż osobny wniosek o zwolnienie.
Dziś: sprawdź pełny koszt utrzymania w DPS w Twoim powiecie, policz dochód netto na osobę w swojej rodzinie i porównaj z progiem. Jeśli jesteś poniżej, złóż wniosek o DPS ze spokojem: dopłata to sprawa gminy.
Chcesz mieć pewność, nie tylko cennik?
Doradca sprawdzi wybraną placówkę w rejestrach i telefonicznie: legalność, wynik kontroli, realną cenę dla tej sytuacji zdrowotnej i wolne miejsca, i powie wprost, czy by ją wybrał.
Znalazłaś/eś błąd albo coś się zmieniło?
Ten tekst porządkuje to, co warto wiedzieć, ale nie zastępuje rozmowy z lekarzem, pracownikiem MOPS/GOPS ani prawnikiem. Kwoty i zasady zmieniają się co roku, przed decyzją sprawdź aktualne w ZUS, NFZ albo w gminie.