Strona główna / Baza wiedzy / ZOL, ZPO i miejsca na NFZ

Kto może trafić do ZOL: skala Barthel do 40 punktów i inne warunki

Do ZOL na NFZ trafia osoba, która w skali Barthel ma 40 punktów lub mniej i nie wymaga szpitala. Wyjaśniamy, jak wygląda ta ocena, kto ją robi, kto nie zostanie przyjęty i co zrobić, gdy wynik jest za wysoki.

Dla kogo jest ZOL

ZOL jest dla osoby, która przestała być samodzielna, ale nie ma powodu, żeby leżeć w szpitalu. Typowe sytuacje: po udarze z niedowładem, po złamaniu szyjki kości udowej bez szans na chodzenie, w zaawansowanym otępieniu, po ciężkim zapaleniu płuc, z którego rodzic nie wraca do sił.

W ZOL rodzic dostaje całodobową pielęgnację, leki, opatrunki, rehabilitację przyłóżkową i nadzór lekarza. Pobyt jest z założenia czasowy, co miesiąc powtarza się ocenę Barthel. Jeśli wynik wzrośnie powyżej 40, NFZ przestaje finansować pobyt i trzeba szukać innego rozwiązania.

Skala Barthel, jak wygląda ocena

Skala Barthel ocenia dziesięć czynności dnia codziennego. Za każdą przyznaje się 0, 5, 10 lub 15 punktów, w sumie od 0 do 100:

  • spożywanie posiłków,
  • przemieszczanie się z łóżka na krzesło i z powrotem,
  • higiena osobista (mycie twarzy, czesanie, golenie),
  • korzystanie z toalety,
  • mycie całego ciała,
  • poruszanie się po płaskim terenie,
  • wchodzenie i schodzenie po schodach,
  • ubieranie się i rozbieranie,
  • kontrola zwieraczy odbytu,
  • kontrola zwieraczy pęcherza.

Wynik 0–20 to całkowita zależność, 21–40 to ciężka zależność. Właśnie ten próg, 40 punktów lub mniej, daje prawo do ZOL, ZPO i pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej na NFZ.

Ocenę robi lekarz razem z pielęgniarką (w szpitalu, w przychodni albo pielęgniarka środowiskowa w domu). Ważne: oceniaj się na to, co rodzic robi naprawdę, nie na to, co „mógłby zrobić przy dobrym dniu”. Jeśli tata sam nie zje bez pomocy w nakrojeniu i przypominaniu, to nie jest 10 punktów za jedzenie.

Komplet dokumentów, lista kontrolna

  • skierowanie do ZOL/ZPO od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego (rodzinnego lub szpitalnego),
  • zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z rozpoznaniem i lekami,
  • wywiad pielęgniarski,
  • karta oceny w skali Barthel,
  • kopia decyzji ZUS/KRUS o wysokości emerytury lub renty (do wyliczenia opłaty),
  • kopia dowodu osobistego, numer PESEL, wypisy ze szpitala z ostatniego roku.

Gotowe zdanie do lekarza: „Proszę o skierowanie do ZOL i ocenę w skali Barthel. Mama sama nie wstaje, nie myje się i nie je bez pomocy.”

Kto nie zostanie przyjęty

  • Osoba w zaawansowanej chorobie nowotworowej, właściwe jest hospicjum stacjonarne albo domowe. Hospicjum na NFZ jest bez żadnych opłat pacjenta, a kolejki są zwykle krótsze niż do ZOL.
  • Osoba, u której głównym problemem jest choroba psychiczna, dla niej jest ZOL psychiatryczny (osobne skierowanie od psychiatry, osobna lista zakładów).
  • Osoba uzależniona od alkoholu lub innych substancji.
  • Osoba, która wymaga leczenia szpitalnego (np. niestabilna, wymaga tlenu w dużych przepływach, świeżo po operacji z powikłaniami).

Ostateczną decyzję o przyjęciu podejmuje kierownik zakładu po przeczytaniu dokumentów. Może odmówić, gdy stan rodzica przekracza możliwości placówki, wtedy zapytaj wprost, jaka forma opieki jest właściwa.

Co zrobić, gdy wynik jest powyżej 40

Rodzic z wynikiem 45–60 punktów nie dostanie miejsca na NFZ, choć realnie nie może zostać sam. Masz trzy drogi:

1. Usługi opiekuńcze z ośrodka pomocy społecznej, opiekunka przychodzi do domu na kilka godzin dziennie, odpłatność zależy od dochodu. Wniosek składasz w OPS w gminie rodzica.

2. Dom pomocy społecznej (DPS), kwalifikacja przez OPS na podstawie wywiadu środowiskowego, nie skali Barthel. Odpłatność to 70% dochodu mieszkańca, a rodzina dopłaca tylko po przekroczeniu progu dochodowego.

3. Prywatny dom opieki, bez kolejki, pełna odpłatność.

Jeśli stan się pogorszy, poproś o nową ocenę Barthel. Wynik sprzed miesiąca nie jest ostateczny.

Co zrobić dziś

1. Zadzwoń do przychodni rodzinnej albo poproś lekarza na oddziale o ocenę Barthel i skierowanie do ZOL. 2. Znajdź decyzję ZUS o emeryturze rodzica, bez niej zakład nie wyliczy opłaty. 3. Wybierz 3–4 zakłady w okolicy i zapytaj o czas oczekiwania. Wyszukiwarka Nestora pokaże ZOL-e z kontraktem NFZ w Twoim powiecie.

Najczęstsze pytania

Czy każdy senior może trafić do ZOL?

Nie. Warunkiem jest wynik w skali Barthel do 40 punktów, brak wskazań do szpitala i brak wykluczeń: zaawansowana choroba nowotworowa, choroba psychiczna jako główny problem, uzależnienie.

Kto wystawia skierowanie do ZOL?

Każdy lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, lekarz rodzinny, lekarz prowadzący w szpitalu, lekarz ze specjalistycznej poradni. Skierowanie jest bezpłatne.

Czy osoba z chorobą nowotworową może trafić do ZOL?

Osoba w zaawansowanej fazie choroby nowotworowej, nie. Dla niej właściwe jest hospicjum, które na NFZ jest w całości bezpłatne. Osoba wyleczona lub w remisji może trafić do ZOL, jeśli spełnia warunek Barthel.

Czy skala Barthel jest jedynym kryterium?

Jest kryterium podstawowym, ale kierownik zakładu ocenia też, czy placówka poradzi sobie z konkretnym pacjentem, np. z żywieniem przez sondę, respiratorem czy tracheostomią. Zapytaj o to przy składaniu wniosku.

Porozmawiaj z kimś, kto zna te placówki

Bezpłatna rozmowa z doradcą Nestora: powiemy, która forma opieki ma sens w tej sytuacji, ile realnie kosztuje i od czego zacząć. Codziennie 8:00–20:00.

Znalazłaś/eś błąd albo coś się zmieniło?

Ten tekst porządkuje to, co warto wiedzieć, ale nie zastępuje rozmowy z lekarzem, pracownikiem MOPS/GOPS ani prawnikiem. Kwoty i zasady zmieniają się co roku, przed decyzją sprawdź aktualne w ZUS, NFZ albo w gminie.

Szukasz opieki w konkretnym miejscu?

Wszystkie w Polsce →