Strona główna / Baza wiedzy / Ile to kosztuje i kto płaci
Ile kosztuje DPS i jak liczona jest odpłatność: krok po kroku
Koszt DPS to nie cena z cennika, tylko wyliczenie: 70% dochodu rodzica, potem dopłata rodziny według progów, na końcu gmina. Pokazujemy to na liczbach z 2026 r.
DPS nie ma cennika, ma koszt utrzymania
Każdy DPS ma ustalany raz w roku „średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca”. Ogłasza go starosta (DPS powiatowy), wójt lub prezydent (DPS gminny) albo marszałek (DPS wojewódzki) w dzienniku urzędowym województwa, najpóźniej do 31 marca. W 2026 r. kwoty wynoszą zwykle 6 000–9 000 zł, w dużych miastach 10 000–13 000 zł.
Ta kwota to punkt wyjścia do wyliczenia, kto ile płaci. Nikt nie płaci jej w całości z własnej kieszeni, dzieli się ją między rodzica, rodzinę i gminę według ustawy o pomocy społecznej.
Krok 1: rodzic płaci do 70% dochodu
Do dochodu rodzica wlicza się: emeryturę lub rentę, dodatek pielęgnacyjny, rentę rodzinną, dochód z wynajmu mieszkania. Nie wlicza się m.in. jednorazowych zasiłków i świadczenia 800+.
Rodzic płaci maksymalnie 70% tej kwoty. Przykłady:
- emerytura 2 200 zł → 1 540 zł
- emerytura 2 800 zł → 1 960 zł
- emerytura 3 500 zł → 2 450 zł
- emerytura 5 000 zł → 3 500 zł
Pozostałe 30% zostaje rodzicowi na leki poza listą, ubrania, fryzjera i drobne wydatki.
Krok 2: rodzina dopłaca tylko ponad próg
Jeśli 70% dochodu rodzica nie pokrywa kosztu utrzymania, ośrodek sprawdza w kolejności: małżonka, potem dzieci i wnuki (zstępnych), potem rodziców (wstępnych). Każda z tych osób dopłaca tylko wtedy, gdy jej dochód przekracza 300% kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej. W 2026 r. kryterium wynosi 1 010 zł dla osoby samotnej i 823 zł na osobę w rodzinie, więc próg to:
- 3 030 zł, dla osoby prowadzącej gospodarstwo samodzielnie
- 2 469 zł na osobę, dla osoby w rodzinie
Dopłata nie może „zejść” poniżej progu. Jeśli jesteś sama i zarabiasz 4 000 zł netto, maksymalna dopłata to 4 000 − 3 030 = 970 zł. Jeśli Twoje gospodarstwo domowe to trzy osoby z dochodem 9 000 zł (3 000 zł na osobę), maksymalna dopłata to 9 000 − 3 × 2 469 = 1 593 zł.
Kwotę ustala się w umowie z ośrodkiem, nie automatycznie na maksimum. Możesz negocjować, wskazując własne koszty: kredyt, leczenie, dzieci na utrzymaniu.
Krok 3: resztę płaci gmina
Wszystko, czego nie pokryli rodzic i rodzina, dopłaca gmina, która wydała skierowanie. To obowiązek ustawowy, gmina nie może odmówić skierowania, tłumacząc się brakiem pieniędzy.
Pełny przykład: emerytura rodzica 2 800 zł, koszt DPS 6 500 zł.
- rodzic: 70% z 2 800 zł = 1 960 zł
- różnica do pokrycia: 6 500 − 1 960 = 4 540 zł
- córka, gospodarstwo trzyosobowe, dochód 9 000 zł: dopłata maksymalnie 1 593 zł
- gmina: 4 540 − 1 593 = 2 947 zł
Gdyby dochód córki wynosił 7 000 zł (2 333 zł na osobę, poniżej progu), nie dopłacałaby nic, a gmina płaciłaby całe 4 540 zł.
Jak wygląda procedura i ile trwa
1. Rodzic (lub Ty z jego zgodą, ewentualnie z pełnomocnictwem) składa wniosek o skierowanie do DPS w ośrodku pomocy społecznej gminy, w której rodzic mieszka. Potrzebne: zaświadczenie lekarskie o potrzebie całodobowej opieki, decyzja ZUS o wysokości emerytury, ewentualnie orzeczenie o niepełnosprawności.
2. Pracownik socjalny w ciągu 14 dni przeprowadza rodzinny wywiad środowiskowy u rodzica, a potem u osób zobowiązanych do dopłaty. Dostaniesz do wypełnienia oświadczenie o dochodach.
3. Gmina wydaje decyzję o skierowaniu, a organ prowadzący DPS, decyzję o umieszczeniu i decyzję o odpłatności. Od każdej możesz się odwołać do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ciągu 14 dni.
4. Czekasz na miejsce. W dużych miastach od kilku tygodni do kilkunastu miesięcy, w DPS-ach dla osób z chorobami psychicznymi lub demencją zwykle dłużej.
Co zrobić dziś
1. Znajdź decyzję ZUS rodzica i policz 70% dochodu.
2. Wpisz w wyszukiwarkę „średni miesięczny koszt utrzymania DPS” plus nazwę Twojego powiatu, znajdziesz ogłoszenie starosty z aktualną kwotą.
3. Policz własny dochód na osobę w rodzinie i porównaj z progiem 2 469 zł (lub 3 030 zł, jeśli mieszkasz sama). Jeśli jesteś poniżej, rodzina nie dopłaca.
Najczęstsze pytania
Czy DPS może zabrać rodzicowi mieszkanie?
Nie. Do odpłatności liczy się tylko bieżący dochód, nie majątek. Ośrodek pomocy społecznej nie może żądać sprzedaży mieszkania ani zajmować oszczędności. Jeśli mieszkanie jest wynajmowane, czynsz wlicza się do dochodu.
Czy rodzic z emeryturą 6 000 zł zapłaci mniej niż koszt utrzymania?
Zapłaci 70%, czyli 4 200 zł, nawet jeśli koszt utrzymania DPS wynosi 6 000 zł. Ta zasada chroni każdego mieszkańca, niezależnie od dochodu. Różnicę dopłacą rodzina lub gmina według progów.
Co jeśli rodzic mieszka w innej gminie niż DPS?
Płaci gmina, która wydała skierowanie, czyli gmina ostatniego miejsca zamieszkania rodzica, nie gmina, w której leży DPS. Możesz starać się o miejsce w DPS blisko Ciebie, a dopłacać będzie gmina rodzica.
Porozmawiaj z kimś, kto zna te placówki
Bezpłatna rozmowa z doradcą Nestora: powiemy, która forma opieki ma sens w tej sytuacji, ile realnie kosztuje i od czego zacząć. Codziennie 8:00–20:00.
Znalazłaś/eś błąd albo coś się zmieniło?
Ten tekst porządkuje to, co warto wiedzieć, ale nie zastępuje rozmowy z lekarzem, pracownikiem MOPS/GOPS ani prawnikiem. Kwoty i zasady zmieniają się co roku, przed decyzją sprawdź aktualne w ZUS, NFZ albo w gminie.